Κίτιον: Ένας λιμένας μεταξύ της Κύπρου και της Μεσογείου

Ο οικισμός κοντά στην Αλυκή και οι μεσογειακές επαφές του

Ο οικισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού στη Δρομολαξιά–Βυζακιά, γνωστός και ως Hala Sultan Tekke, χρονολογείται περίπου στο 1630–1150 π.Χ. και καταλάμβανε τουλάχιστον 25 εκτάρια. Το όνομα των ανασκαφών προέρχεται από το πολύ μεταγενέστερο τέμενος. Η έκθεση του Τμήματος Αρχαιοτήτων για το 2024 περιγράφει τάφους του 14ου αιώνα π.Χ.· αυτοί δεν ανήκουν στην ίδια φάση με τα μεταγενέστερα ιερά του Κιτίου.

Εισαγόμενα αντικείμενα από το Αιγαίο, την Αίγυπτο, την Ανατολία και την ανατολική Μεσόγειο μαρτυρούν εκτεταμένες επαφές. Στα ευρήματα περιλαμβάνονται αντικείμενα από ελεφαντόδοντο, λίθινα αγγεία, σκαραβαίοι, πολύτιμα μέταλλα, κυλινδρικές σφραγίδες και γυναικεία ειδώλια με πτηνόμορφο πρόσωπο. Τα αντικείμενα τεκμηριώνουν ανταλλαγές, χωρίς να αποκαλύπτουν από μόνα τους τη διαδρομή κάθε εμπόρου.

Ναοί, παραγωγή και λιμένας

Οι ναοί και τα εργαστήρια χαλκού στο Καθάρι, από τα τέλη του 13ου έως τα τέλη του 11ου αιώνα π.Χ., προηγήθηκαν του φοινικικού ιερού που περιγράφει το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Ο ναός της Αστάρτης χτίστηκε γύρω στο 850 π.Χ. και παρέμεινε σε χρήση έως τις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. Τα ευρήματα της Παμπούλας συνδέονται με διαφορετικές λατρείες· αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κτίριο ήταν αφιερωμένο σε όλες τις αναφερόμενες θεότητες.

Κατά την κλασική περίοδο, η αποστράγγιση των ελών και τα έργα υγιεινής αποτελούσαν μέρος της οργάνωσης της πόλης. Οι πηγές διακρίνουν εμπορικό και στρατιωτικό λιμάνι. Έχει ανασκαφεί το στρατιωτικό λιμάνι, με τις ράμπες για την ανέλκυση των πλοίων· δεν πρέπει να παρουσιάζουμε και τα δύο ως πλήρως αποκαλυμμένα.

Αρχαιολογικά αποδεικτικά στοιχεία και ερμηνείες

Οι ανασκαφές στην Καθάρι αποκάλυψαν πέντε διαδοχικούς ναούς και εργαστήρια κατεργασίας χαλκού που χρονολογούνται από το τέλος του 13ου έως το τέλος του 11ου αιώνα π.Χ. Αυτά τα ευρήματα τονίζουν τον ρόλο του Κιτίου στη μεταλλουργία και την οικονομική του σημασία εντός της περιοχής.

Στην Παμπούλα, τα ίχνη κατοίκησης εκτείνονται από το τέλος της γεωμετρικής έως την ελληνιστική περίοδο. Εδώ αποκαλύφθηκαν ναός του 9ου αιώνα π.Χ. και συναφή κτίσματα. Κατά την αρχαϊκή και την κλασική περίοδο προστέθηκαν αυλές, στοές, ιερά, εστίες και εγκαταστάσεις εκκαμίνευσης χαλκού. Τα κατάλοιπα δείχνουν τη σταδιακή εξέλιξη του συγκροτήματος.

Η στήλη του Σαργών Β΄ που βρέθηκε στο Κίτιον βρίσκεται στο Βερολίνο. Στην περιγραφή του μουσείου της Λάρνακας αναφέρεται γύψινο εκμαγείο της. Πρόκειται για ένα μνημείο και το αντίγραφό του, όχι για δύο διαφορετικές στήλες που βρέθηκαν στην Κύπρο.

Διαβάζοντας το τοπίο του λιμένα κατά την επίσκεψη

Ξεχωρίστε στον χάρτη το Καθάρι, την Παμπούλα και τον οικισμό κοντά στην Αλυκή. Στο Καθάρι τα ιερά συνυπήρχαν με την παραγωγή χαλκού, ενώ η Παμπούλα φωτίζει την ιστορία του ιερού και του λιμανιού. Ο οικισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού κοντά στη λίμνη ανήκει σε άλλο τόπο και χρόνο.

Οι ράμπες του λιμανιού βοηθούν να φανταστείτε τη συντήρηση των πλοίων, ενώ οι αγωγοί και οι εγκαταστάσεις υγιεινής εξηγούν την οργάνωση της πόλης. Στο μουσείο, μια σφραγίδα ή ένα εισαγόμενο αγγείο αποκαλύπτει εξωτερικές επαφές, χωρίς να δίνει ολόκληρη τη βιογραφία του κατόχου του. Πριν πάτε, ελέγξτε τις επίσημες πληροφορίες πρόσβασης: οι ανασκαφές δεν είναι πάντοτε ελεύθερα προσβάσιμοι χώροι περιπάτου.